Blogs

Relati-vi-tijd

“Hora certa, dezessete horas e vinte e oito minutos”, zegt mijn Braziliaanse internet-radio. Oh, 17u28, heerlijk zo vroeg nog, ik voel een groeiende glimlach en een kriebel in mijn buik. Eigenlijk is het al 21u28, maar toch blijft de vrolijkheid. Ik herinner me onmiddellijk mijn vijf maanden in Porto Alegre, precies zestien jaar geleden. Het leek alsof de tijd daar anders liep, alsof er meer ruimte was voor ontmoetingen en samenzijn. Blijkbaar weet mijn lijf die zestien jaar probleemloos te overbruggen, het gevoel van toen is duidelijk hier en nu aanwezig. Misschien is dit wel “saudade”, de dissonantie tussen mijn lichaam dat hier en nu voelt hoe het vroeger was, en het verhaal in mijn hoofd dat mij terecht wijst: “dat is al lang voorbij hoor!”. Spelbreker. Ik blijf liever nog even hangen in de vrolijkheid terwijl ik deze dag afrond.

Tijd kruipt, tijd vliegt, je kunt de tijd in het oog houden, kijken hoe laat het is, je kunt op tijd opstaan, aankomen en weggaan, je kunt tijd nodig hebben, winnen en verliezen. Het kan tijd zijn, dat wijst vaak op een verandering. Je kunt tijd ook voelen, raden, goed inschatten, of er compleet naast zitten. En een fijne tijd hebben we meestal op vakantie of met vrienden op een feestje. Ik verdenk ons “Europeanen” ervan dat we niet zo bedreven zijn in aangenaam omgaan met tijd. Het vraagt mij in ieder geval behoorlijk wat moeite, aandacht en bewust ingrijpen om te bewegen, plannen en organiseren zonder tijdsdruk te voelen. Terwijl ik in Brazilië even actief was als hier, had ik het daar niet vaak druk. Als je hier iemand vraagt hoe het gaat, krijg je meestal “druk” als antwoord, en dat er te weinig tijd in een dag zit, want er is nog zoveel te doen. Ik ben zelf al jaren aan het zoeken naar een aangenamere manier van omgaan met tijd, en het lukt steeds beter. Hoe minder ik externe klokken in de gaten houd, hoe meer ik mijn interne klok voel, een soort van intuïtie die regelmatig zorgt dat ik op tijd vertrek en op tijd aankom op een organische manier.

Het kantelpunt kwam toen ik besefte dat ik altijd net iets te weinig tijd berekende tussen mijn verplaatsingen en me dus gehaast voelde, terwijl ik in mijn mindfulnesstrainingen mensen uitleg gaf over hoe stressvol en ongezond het is om je te haasten, om ergens anders te willen zijn dan waar je op dat moment bent. Zelfs mijn 5-jarige zoontje herinnerde me er ‘s ochtends soms aan, bij het naar school gaan. Met een verschrikt stemmetje zei hij dan “mama, we hebben toch geen haast hè, want dat is ongezond…?” Bij het vullen van mijn agenda begon ik te rekenen, en steeds bewust een half uur langer dan gewoonlijk te voorzien tussen de ene en andere vergadering, of om me te verplaatsen van de ene naar de andere plek. Nu voorzie ik vaak zelfs een uur extra tussen de ene en andere activiteit. Zodat het geen spanning oplevert als iets uitloopt, zodat ik tussendoor tijd heb om mentaal en fysiek te switchen, zodat ik rustiger kan wandelen, of een metro voor mijn neus kan zien vertrekken zonder te vinden dat ik erin had moeten zitten. Dankzij mijn zoontje heb ik in diezelfde periode ook ontdekt wat het betekent om meer tijd te maken in de tijd die je hebt. ‘s Ochtends wakker worden en aankleden was vaak een heel gedoe en we waren twintig minuten aan het worstelen en zeuren om klaar te raken voor ontbijt en school. Ik bedacht dat die twintig minuten voor ons allebei onaangenaam, stressvol én inefficiënt waren, dus moest er een alternatief komen. Een aangenaam, rustgevend en liefst ook efficiënt alternatief. Iets aangenaam en rustgevend…, zoals bijvoorbeeld knuffelen, of gewoon stilletjes naast elkaar liggen onder de deken… Een experiment. Op een ochtend stond ik op, ging bij hem in bed liggen zonder iets te zeggen, en ik kreeg vanzelf een slaperig armpje om mijn nek. We namen tien minuten de tijd om rustig wakker te worden en een beetje te kletsen, en de volgende tien minuten bleken meer dan genoeg om aan te kleden en naar beneden te gaan. Een nieuw ritueeltje was geboren.

Rituelen en tijd zijn intiem verbonden. Een ritueel neemt tijd om verandering in te leiden en te verwerken. Rituelen geven ruimte aan de tragere, diepere lagen van ons wijze wezen, ze respecteren de dragende kracht die ons leven richting en zin geeft. Misschien daarom dat tijd voor Europeanen zo lastig is: we hebben haast geen rituelen meer. We voorzien geen tijd voor overgangsmomenten, geen tijd voor verandering, alles moet snel gaan, snel klaar zijn, en sneller is synoniem voor beter, voor efficiënt, productief, winstgevend. Snel van huis naar school naar de supermarkt, van douche naar ontbijt naar computer, van kind naar puber naar volwassene. We vergeten dat ons lichaam tijd nodig heeft om de constante informatiestroom, de veranderingen en indrukken te verwerken, om een diepere betekenis te kunnen geven aan wat we meemaken. Om ruimte te maken voor inzicht, creativi-tijd en wijze beslissingen. Want onze gedachten en woorden gaan snel, heel snel en er zijn zoveel verhalen, oordelen, wensen en plannen in ons hoofd. Zoveel dat onze aandacht steeds op actie naar buiten is gericht, dat we niet meer opmerken wat er van binnen in ons lichaam gebeurt. Het online werken vergroot dit nog meer uit. Ons lichaam mist iets, dat hoor ik in bijna elke online workshop, dat voelen we allemaal. Er is geen verplaatsingstijd meer, we zijn vergeten dat we tijd nodig hebben om een overgang te maken, om te vertrekken en aan te komen. Klik, en je zit plots in een virtuele ruimte met tien collega’s, de vergadering begint, terwijl je aandacht nog in je openstaande mailbox of bij het gesprek van een minuut geleden ronddwaalt. We nemen weinig tijd om te horen hoe het met de anderen gaat of om te vertellen dat je wordt gestoord door de verbouwing bij de buren, want online vergaderen is vermoeiend, dus doen we het liefst zo snel mogelijk. We vergeten dat ons lichaam verkrampt als het urenlang in een vierkantje moet passen, als het geen tijd heeft om te verbinden met andere lichamen -ook digitaal is dit trouwens mogelijk- en als het niet voldoende kan bewegen. En weg is de energie, de creativiteit, het evenwicht, de zingevende dragende kracht.

“Tijd bestaat alleen maar omdat anders alles tegelijk zou gebeuren”, zei Einstein. Het menselijk lichaam kan veel dragen, maar alles tegelijk is teveel. Het goede nieuws is: we hebben het vermogen om tijd te nemen, te maken, zelf in te richten, zodat niet alles tegelijk gebeurt. Grijp je kans als je een kantelpunt voelt: als je lichaam protesteert omdat er vertraging nodig is, omdat er iets diepers gezien, gehoord wil worden. Wees alert en luister goed…

Voor de naderende overgang naar 2021 wens ik je de nodige creativiteit, diep respect en een passend tempo.

Tijd om op te staan

DSCF7183 Local Link

Voelt u het ook? De signalen die er opduiken over hoe ons leven zal veranderen? Het belooft wat. De concrete vertaling van veiligheid creëren blijkt alles behalve creatief. Het schoolspeelplein waar ik op uit kijk is in grondvakken opgedeeld, waar ieder klein groepje kinderen de hele speeltijd in moet blijven. Het nieuws benadrukt dat we heel wat geld kunnen besparen door nu snel te gaan shoppen bij energieleveranciers. De onsamenhangende maatregelen, nieuwe voorstellen en interpretaties over maskers, afstanden en bubbels zijn overal. Verwarring overheerst in onze hoofden en in de communicatie. We zitten gevangen in een decennia-oude ingebakken logica waarin de nieuwe ideeen die we de afgelopen maanden durfden uitspreken hun plaats niet vinden. Ons cognitief brein probeert er wijs uit te worden en bedenkt oplossingen, helaas reactief in plaats van creatief.

Hoe kunnen we als samenleving onze blinde vlekken vinden? Door een beetje te vertragen en goed te luisteren naar de behoeften onder onze mooie ideeën en dromen en de meest pijnlijke ervaringen. Dan wordt het glashelder dat die behoeften niet wijzen op nood aan goedkopere energie, afstand houden en in je eentje alle mogelijke risico’s op ziekte vermijden. En ook niet over meer machtsvertoon, hokjesdenken, economische groei en ander geld-gedoe. De droom van een betere wereld gaat over grenzen-loze liefde en verbinding, rust, meer respect voor elkaar en de gehele natuur waar ook wij toe behoren. De pijn gaat over het rouwen om je stervende familie of vrienden, geen zelfbeschikkingsrecht meer hebben over het op bezoek gaan bij je terminaal zieke moeder, de angst om bestraft te worden met boetes als je je medemens (die niet in jouw bubbel zit) helpt opstaan na een lelijke val.

Hoe kunnen we van vermijdingsgedrag evolueren naar wenselijk en waardig gedrag? Door onze kwaliteiten als mens goed te leren kennen en te leren gebruiken: ons talent voor het voelen en delen van vreugde is een onuitputtelijke bron van energie. Liefdevolle vriendelijkheid is overal aanwezig, ook in jezelf, en brengt ons in verbinding, weg uit de angst. En als we toch angstig worden, dan hebben we moed, gelijkmoedigheid, waarmee we de angst kunnen leren begrijpen en zien wat er echt nodig is. En vaak is dan compassie nodig, mededogen. Om accepterend aanwezig te blijven in moeilijke momenten of om vurig te vechten voor waardig leven.

Maar zelfs als ieder van ons dat allemaal kan, dan nog is er iets extra nodig, iets dat ons samenbrengt. Want daar ligt de natuurlijke kracht van ons menszijn. In tegenstelling tot wat we hebben leren geloven, staan we op lange termijn enkel sterk genoeg als we samen zijn. En dan bedoel ik niet samen volgzaam, lijdzaam rondlopen als corona-slaven die onder het mom van solidariteit niet mogen samenkomen om te streven naar een rechtvaardig en menswaardig leven.

Laten we vooral klein beginnen en langzaam maar zeker groeien, uit de slavernij van het idee dat we geen macht of impact kunnen hebben. We kunnen actief, liefdevol en krachtig samenzijn omdat we een gemeenschappelijke plek hebben, een huis, een school, een bedrijfje, een theater. Of actief, liefdevol en krachtig samenzijn omdat we een gemeenschappelijke activiteit en interesse hebben: gezin, studie, sport, kunst, werk. Het sterven, de ziekte en het vallen zullen we nooit kunnen stoppen. Aan liefde, rust en respect kunnen we bouwen en -verrassend of niet?- we zullen juist daarin de steun vinden voor tijden van dood en ziekte, tijden waarin we vallen…en weer kunnen opstaan.

Welke bubbels en welke mensen gaat u samenbrengen in de komende dagen, weken, maanden, om samen sterker te staan?

Op zoek naar de wijsheid van intens verdriet

Vanochtend kruiste Joan Sutherland’s artikel over intens verdriet (“grief”), liefde en rouw mijn pad. Het leek alsof deze herpublicatie van de herfst van 2019 al een tijdje lag te wachten om mij te raken, als een boogschutter zonder doelwit op een verlaten plek. Er staat in: “intens verdriet is hoe we liefhebben als we verlies ervaren, hoe we blijven liefhebben in afwezigheid van een geliefde”. En dat de Latijnse wortels van “grieving”, gerelateerd zijn aan zwangerschap.

Enkele jaren geleden, tijdens een opleidingsdag, deelde ik in een gesprek dat ik het gevoel van liefde en de pijn van verdriet op dezelfde plek in mijn lichaam voelde, als verschillende uitdrukkingen met eenzelfde oorsprong. Toen mijn eerste kindje geboren werd, heb ik veel gehuild. Om het verlies van de constante, innige verbondenheid en van de alomvattende vanzelfsprekende bescherming van haar kwetsbare lijfje in mij. Om het besef dat ook zij verdriet en pijn zal ervaren en dat ik het zal moeten toelaten zodat zij er op haar manier mee kan leren omgaan. Zodat ze ook zonder mij voluit kan leven en liefhebben. Ik houd haar nu al jaren liefdevol vast, stevig maar niet angstvallig, zodat zij later anderen liefdevol kan vasthouden.

Het voelen van liefde blijft me ontroeren en eindeloos boeien. Wadend doorheen de wateren van verdriet en lijden, kan liefde zich transformeren en langzaamaan een diepere betekenis krijgen, een grotere draagkracht. Ze kan zelfs de meest intense gevoelens van schrik, schaamte en schuld doortastend aanschouwen en door het troebele water heen, vinden wat er nodig is om verbonden te blijven met het leven. Maar ze kan ook tot op de bodem worden meegesleurd door de turbulentie, door het ondraaglijke gewicht van pijn en daar lange tijd roerloos, onzichtbaar, blijven wachten.

De pijl van de wachtende boogschutter raakte mij en in plaats van te verkrampen gaf mijn lichaam mee, want ik was voorbereid om hem te ontvangen. Ook ik wachtte op dit moment. Wanneer verdriet en liefde samenkomen ontstaat er iets krachtigs. Wat het einde lijkt, wordt een nieuw begin, de geboorte van een onbekend avontuur. Doorheen de bitter-zoute tranen van verdriet en rouw schijnt dan het warme, zachte licht van de liefde, geduldig wachtend tot de tranen drogen, om verder te trekken, het leven in.

In deze weken en maanden worden dagelijks de covid19-doden geteld en met een ernstige stem herhaaldelijk gecommuniceerd. Er is vaak weinig liefde, warmte of zachtheid te bespeuren. Steeds weer sta ik oog in oog met mijn eigen onmacht en verdriet, wetend dat voor velen diezelfde gevoelens zoveel zwaarder wegen dan voor mij. Het rouwen is nog lang niet voorbij en verlies zal er altijd zijn, dat is zeker.

Ik wil je daarom uitnodigen om te voelen en uitdagen om te kiezen. Om al je eigen stemmen te horen en een besluit te nemen over de manier waarop je jouw verlies tegemoet wil treden. Angstig of boos het verlies en lijden ondergaan? Of zal de waardigheid van intens verdriet kunnen helpen om naar de behoeften van vandaag en de verlangens voor de toekomst te kijken? De liefde zal er alleszins zijn, zwanger van de onzekere toekomst, om te dragen wat gedragen wil worden.

Nood aan ‘Community Building’

Ooit al eens stilgestaan bij de connectie tussen de woorden “organisme” en “organisatie”? Het organisme (jij en ik dus) is levend, lerend, beweegt organisch, is vaak rommelig en heeft intenties. De organisatie zorgt voor een stabiele basis, een kader dat het organische leven ondersteunt. Ze zorgt dat organismen elkaar kunnen aanvullen en dat de wijsheid van alle verschillende stemmen er mag zijn. De organisatie draagt zorg. Helaas heeft het begrip ‘organisatie’ in onze geesten zoveel andere connotaties opgebouwd die niet stroken met bovenstaande ideeën, dat we misschien beter een ander woord gebruiken.

Community building (omdat het woord ‘gemeenschapsvorming’ ook al een eigen leven leidt) komt het dichtst in de buurt. Het bouwen aan samen leven, leren, werken, van een groep mensen vergt tijd, inspanning en allerlei vaardigheden waar we als menselijk soort ongelofelijk veel talent voor hebben: bewustzijn en diep begrip, helderheid en daadkracht, gelijkmoedigheid en compassie, het kunnen loslaten van eigenbelang.

Meer dan ooit is het nodig om onze zelfkennis en groei te cultiveren om samen te kunnen zijn. In onze maatschappij zijn sociale vergelijking en oordelen over onszelf en ‘de ander’ alomtegenwoordig. Eenzaamheid ook. Vervreemding, ontbinding en stress onderdrukken onze -typisch menselijke- capaciteiten van begrip, nieuwsgierigheid. altruïsme en samenwerking. Op alle niveaus in de samenleving is er nood aan groepen mensen die aantonen dat diverse stemmen samen nieuwe oplossingen mogelijk maken en enorm veel wijsheid in zich dragen. Vanuit Deep Democracy dragen we bij aan het ontwikkelen van deze talenten, die ieder van ons al in meerdere of mindere mate in zich heeft. Zodat we samen uit de puinhopen kunnen geraken.

Kijk- en leestip: “Out of the Wreckage” (NL “uit de puinhopen”) van George Monbiot.

Over Deep democracy, Mindfulness en Compassie

Er is een uitspraak die me al weken fascineert en bezig houdt. “The group goes as far as the facilitator does”. Een deel van mij begrijpt het helemaal, want als ik mij als facilitator veilig genoeg voel om HET gevoelige thema van dichterbij te onderzoeken en het gesprek in goede banen te leiden, dan zal de groep dit aanvoelen en het gesprek durven aangaan. En een deel van mij begrijpt het niet, want als facilitator leer je juist om het tempo van de groep te volgen en de intensiteit te respecteren die de groep aan kan. Als ik me veilig genoeg voel, betekent dat nog niet dat de hele groep dit gevoel deelt. Nu ik dit schrijf komen er allerlei vragen en twijfels naar boven. Ligt het altijd aan mij als een groep zich niet veilig genoeg voelt om te zeggen wat er écht toe doet? Hoe sterk verweven ben ik als individu met de groep van mensen die mij omringt? In hoeverre hangt de band tussen een persoon en de groep af van de relatie die elk groepslid heeft met zichzelf?

Het wordt me wat te ingewikkeld allemaal. Een vijftal ademhalingen en een glimlach laten me toe om te vertragen en in te zoomen op dit moment. Om alle ingewikkelde gedachten even aan hun lot over te laten. Nu komt er een heel ander soort vraag in me op, veel eenvoudiger en dieper ook: “welke vraag wil ik mezelf eigenlijk echt stellen?” Er volgt een moment van innerlijke stilte, ik voel mijn hart nog kloppen van de kritische en analytische inspanningen van daarnet.

“Ben ik wel goed genoeg?” Aha. Een oude bekende die zich niet direct kenbaar wilde maken. En ik begrijp ook waarom. Mijn vriendelijke glimlach is verdwenen, en mijn innerlijke criticus staat al klaar om te antwoorden. Opnieuw vertraag ik en kan ik alle oordelen en gevoelens laten komen en laten gaan… Er zit verdriet en angst in deze vraag. Hoe zou het zijn met wat meer mildheid en compassie? Het voelt alsof er nu meer ruimte is. Er komen gedachten voorbij die erkennen dat er uiteraard nog veel te leren en verbeteren valt, maar ook herinneringen van de vele mooie en waardevolle ervaringen die ik al heb mogen meemaken en begeleiden.

Ook Deep Democracy facilitatoren zijn imperfect en verliezen af en toe hun neutraliteit en compassie. Een kritische aanval vanuit de groep of vanuit je eigen innerlijke criticus maakt deel uit van de realiteit waarin we ons bewegen. Deep Democracy is een methode voor inclusieve besluitvorming en conflictresolutie, wat betekent dat we vaak processen begeleiden waar veel spanning aanwezig is en waar wij samen met de groep in het heetste van de strijd staan. 

Het is belangrijk om alle stemmen te kunnen horen en erkennen, ook die stemmen waar je het zelf niet mee eens bent, of waar je je ongemakkelijk bij voelt.

Het is belangrijk om alle stemmen te kunnen horen en erkennen, ook die stemmen waar je het zelf niet mee eens bent, of waar je je ongemakkelijk bij voelt. Even belangrijk is het om niet plotseling meegesleept te raken in de onvermijdelijk opborrelende frustratie, teleurstelling, verdriet, angst, boosheid en nog veel meer emoties. Deze gevoelens vragen om met mildheid en compassie ontvangen te worden en om ze de ruimte te geven die nodig is op dat moment, want er zit veel wijsheid in verborgen. Een facilitator staat samen met de groep midden in een complex en levendig energieveld, voortdurend in beweging en verandering. Je bent tegelijkertijd een deelnemer in dat veld én je bent de waarnemer die helikopterzicht moet kunnen houden over wat er allemaal gaande is. In zulke situaties is het behulpzaam als je je eigen innerlijke wereld heel goed kent en deze kan onderscheiden van wat er in de groep leeft. Een gecenterde facilitator die zich veilig voelt bij zichzelf, zal meer kans hebben dat een groep zich veilig voelt en dat mensen zullen uitspreken wat eerder niet uitgesproken werd. En wie compassievol heeft leren omgaan met zijn of haar eigen lastige schaduwkanten, kan meer compassie hebben voor die van anderen.

Of je nu facilitator bent of niet, er bestaan vele manieren om je voor te bereiden op een stormachtige ervaring en om er achteraf van bij te komen, het los te kunnen laten. Hardlopen, fietsen, wandelen, dansen, mediteren, schrijven en muziek maken zijn bijvoorbeeld activiteiten waarbij je zowel lichamelijke als mentale focus opbouwt en je capaciteit van neutraliteit (aandachtige houding zonder oordelen) traint. De conflictsituaties waarin we als facilitator terecht komen vragen echter ook om zeer korte “on the spot”-oefeningen waarmee je je neutraliteit en compassie kan terugvinden zodra je opmerkt dat je ze kwijt bent, bijvoorbeeld in een kleine pauze tijdens een sessie. De adempauze met glimlach uit de mindfulness kan enorm helpen, of een mindful center-oefening waarin een diepe ademhaling, een rechte lichaamshouding, het zijwaarts uitstrekken van je armen en een heldere intentie je terug in je eigen kracht brengt. Er is ook een specifieke neutraliteitsoefening waarin we via beweging tot zelfinzicht en (zelf)compassie komen. Het trainen van deze oefeningen in rustige momenten is nodig om ze ook efficiënt te kunnen inzetten in het oog van de storm. Hoe meer je oefent, hoe sneller je terug in je neutraliteit komt.

De kracht van mindfulness en heartfulness is dat je je adem en je glimlach altijd bij je hebt

De kracht van mindfulness en heartfulness is dat je je adem en je glimlach altijd bij je hebt, dat het beoefenen ervan je lichaam en geest versterkt, dat het ook in moeilijke situaties werkt en dat je uiteindelijk in slechts 5 à 10 seconden kunt centeren. Ik vind het elke dag opnieuw weer ongelofelijk hoe eenvoudig het is om te ademen, te glimlachen, te bewegen en hoeveel inspanning en daadkracht het vraagt om dit bewust en met milde aandacht te doen. Mijn innerlijke wereld is zo complex, veranderlijk, chaotisch en uniek, en tegelijkertijd is elke diepe ervaring herkenbaar en verbonden met iemand anders. Het pad om met mezelf en met anderen te leren samenleven strekt zich uit tot in de eeuwigheid.
Ik sluit graag af met een wens, zoals we tijdens de afgelopen 8 sessies gedaan hebben.

Moge ik de oneindige diversiteit in mijzelf herkennen en liefhebben, opdat ik met diepe aandacht en compassie de diversiteit van de mensen om me heen tegemoet treedt.

Moge jij de oneindige diversiteit in jezelf herkennen en liefhebben, opdat jij met diepe aandacht en compassie de diversiteit van de mensen om je heen tegemoet treedt.

Dansen met de meerderheid in Zuid-Afrika

image00085

Een paar uurtjes voordat we van thuis vertrekken naar het vliegveld, vind ik mijn huissleutels niet meer. Ze zijn in mijn net ingepakte reisrugzak gevallen, ik weet het zeker. Ik haal alles eruit, maar geen spoor te vinden. Ik ben benieuwd hoe dit mysterie zich zal oplossen. Ik voel me nogal onvoorbereid op onze vakantie- en studiereis naar Zuid-Afrika. Geen idee waar we straks terecht zullen komen. En we kennen daar bijna niemand. Mijn vriend maakt zich gelukkig helemaal geen zorgen. De eerste uurtjes in Cape Town voelen raar. We kunnen amper info vinden over eetgelegenheden in de buurt, want het internetsignaal is te wisselvallig in onze logeerplek. Even rondwandelen dan. Ik voel me enorm zwaar in mijn hoofd en lijf, terwijl we langs de grote weg lopen. Een man roept naar ons uit zijn auto dat we voorzichtig moeten zijn en“stay close together!”. Dan komen we door kleinere kleurrijke woonstraatjes waar kinderen op straat spelen en sommige mensen ons verlegen maar vriendelijk dag zeggen. Een gezellig cafeetje waar we zin hebben om even te stranden vinden we niet. Wel een lokale supermarkt, mooi, even wat fruit halen voor morgenochtend. Bijna alle andere winkels zijn dicht. Het is -tot ons genoegen- duidelijk geen toeristenbuurt hier. Het voelt spannend en fijn om op avontuur te zijn, maar ook wel erg onveilig: wij zijn hier overduidelijk de minderheid en we kennen het land, de stad en de weg niet.

We eten in Tasca Moçambique, een familie-restaurantje met een lieve Zuid-Afrikaanse mama die even bij ons aan tafel komt zitten om te informeren hoe we naar huis denken te gaan in het donker. Toch niet te voet? Te gevaarlijk op dit uur. Beter met Bolt. Dat gaat veel sneller dan Uber en wordt vooral door locals gebruikt, de chauffeurs zijn  betrouwbaar en kennen de wijken goed. Zij belt er één voor ons en anderhalve minuut later stappen we in. Het kost ons 23 Rand, iets minder dan 2 euro. De volgende dag ontdekken we nog een taxi-variant, dankzij onze slecht internetverbinding en de hulpvaardigheid van de security-man van ons gebouw. InDriver is overdag blijkbaar ook een goede optie: je geeft zelf je gewenste verplaatsing en gewenst bedrag door en geïnteresseerde chauffeurs kunnen een tegenvoorstel doen. We vertrekken richting Waterfront met een behulpzame chauffeur-gids, die ons eerst nog even meeneemt langs minder toeristische wijken waar we beter niet te voet komen. Hij spreekt Afrikaans, Engels en wat woordjes Xhosa. Er zijn steeds meer daklozen vertelt hij, de laatste jaren ook steeds meer witte mensen, dat was vroeger niet zo. We moeten ook oppassen met InDriver, overdag is het oké, maar ‘s avonds moeten we Bolt nemen. Hij stopt even bij een winkeltje zodat we een lokale sim-kaart kunnen kopen met wat Airtime zodat we niet afhangen van de wisselvallige wifi’s overal. Wij zijn één van zijn laatste ritjes in Cape Town, morgen vertrekt hij naar Saudi waar hij een baan vond in de bakkerij- industrie.

Na een paar uur aan het door toeristen overladen Waterfront besluiten we de horde mensen-van-hier te volgen, schijnbaar op weg van werk naar huis. We komen uit bij het treinstation en de lange afstandsbussen. Opnieuw voelen we hoe mensen ons vreemd vinden en moeilijk kunnen plaatsen. Toeristen? Maar dit is echt geen toeristenplek…toch blanke locals? We rusten even op een bankje terwijl we wachten op onze InDriver-taxi om ons naar de volgende bestemming te brengen. Na heerlijk ethiopisch avondeten gaan we naar een bar die we eerder al geïnteresseerd bekeken wegens de niet-toeristische uitstraling. We zijn daar de enige witte mensen. Een paar mensen aan onze tafel spreken ons glimlachend aan om kennis te maken: “how are you? Feel free to dance!”. En ook zij waarschuwen ons dat we goed op onze spullen moeten letten. In latere gesprekjes horen we dat ze blij zijn om ons te zien, dat we daar ondanks ons anders-zijn binnen zijn gegaan en net als de anderen meegenieten van de muzikale dj, een biertje en gin-tonic. We wisselen nog heel wat westerse en Afrikaanse danspasjes uit en nemen een Bolt-taxi naar huis. Thuis neem ik mijn computerlader uit mijn tas en een paar andere kabeltjes komen tevoorschijn samen met…mijn huissleutels! Ondertussen is wel mijn knalroze pyjama spoorloos uit de kamer verdwenen.

De volgende dag rijden we met een gehuurde oude opgeknapte Mercedes (ook wel “dictator-car” genoemd, hoorden we later) naar Franschoek en eindbestemming McGregor waar ik een Leadership Embodiment-Retreat ga volgen. Een op aikido gebaseerde training die volgens mij een prachtige oefening in metaskills en communicatie is, door lichamelijk te werken met je focus, je eigen weerstand en die van de ander. Dagenlang genieten we van de goede begeleiding en elkaars fijne gezelschap, van de prachtige tuinen en bergen en de vele vogels en pauwen. Net als we ons een beetje beginnen thuis te voelen is het weer tijd om terug naar België te gaan. Gedaan met het minderheidsgevoel en het dansen met de meerderheid. Of nee, misschien kunnen we dit gevoel meenemen om te dansen met de subtielere minder-en meerderheidsstemmen in onze eigen vertrouwde omgeving.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s